ยี่สิบแม่ลาย

หมากตัวเดียวโจมตีสองสิ่งพร้อมกัน และช่วยได้เพียงอย่างเดียว

ม้าเป็นตัวส้อมที่ขึ้นชื่อ เพราะมันโจมตีช่องที่ไม่มีหมากตัวอื่นคุมได้ในแบบเดียวกัน แต่หมากทุกตัวส้อมได้ ทั้งเบี้ยที่แตะหมากเบาสองตัว ควีนที่แตะเรือกับบิชอปที่ลอยอยู่ ขุนในเกมท้ายที่ก้าวเข้าไประหว่างเบี้ยสองตัว บททดสอบไม่ใช่ “ฉันโจมตีสองสิ่งหรือเปล่า” แต่คือ “ทั้งสองหนีรอดได้ไหม”

หมากตัวหนึ่งขยับไม่ได้เพราะข้างหลังมันมีของที่มีค่ากว่ายืนอยู่

เป็นการตรึงเด็ดขาดเมื่อข้างหลังคือขุน การขยับจะผิดกติกา ไม่ใช่แค่แย่ เป็นการตรึงเชิงเปรียบเทียบเมื่อข้างหลังคือควีนหรือเรือ ซึ่งการขยับถูกกติกาและเพียงเสียหมากเท่านั้น ชัยชนะอยู่ที่ตาต่อไป หมากที่ถูกตรึงคือหมากที่ป้องกันอะไรไม่ได้ ดังนั้นจงกองตัวโจมตีเพิ่มลงไป หรือเอาเบี้ยเข้าไปตี

การตรึงแบบกลับด้าน หมากที่มีค่ายืนอยู่หน้าและจำต้องขยับ

รุกขุนไปตามแนวด้วยเรือ บิชอป หรือควีน แล้วสิ่งที่ยืนอยู่ข้างหลังก็เป็นของคุณทันทีที่ขุนหลบออกข้าง การเสียบพบน้อยกว่าการตรึง เพราะต้องมีหมากสองตัวอยู่บนแนวเดียวกันอยู่ก่อนแล้วโดยตัวที่มีค่าอยู่หน้า ด้วยเหตุนี้มันจึงมักโผล่มาหลังจากที่การรุกได้ไล่ขุนไปอยู่บนแนวนั้น

การขยับหมากตัวหนึ่งเปิดการโจมตีของตัวที่ยืนอยู่ข้างหลัง

เป็นยุทธวิธีที่แรงที่สุดในหมากรุกแบบทิ้งห่าง เพราะหมากที่ถอยออกไปมีอิสระจะทำเรื่องของตัวเอง ขณะที่การโจมตีที่ถูกเปิดออกทำงานให้ ภัยคุกคามสองอย่างเกิดขึ้นในตาเดียว และไม่มีอย่างไหนแก้ได้ด้วยการกินหมากที่ถอยออกไป

การโจมตีที่ถูกเปิดออกคือการรุก คู่แข่งจึงไม่มีเวลาทำอย่างอื่น

เป็นการโจมตีเปิดที่หมากด้านหลังเป็นฝ่ายรุก ไม่ว่าหมากที่ถอยออกไปจะทำอะไร กินควีน ไปยืนบนช่องรุกจน หรือวางตัวเองให้ถูกกิน คำตอบก็ต้องจัดการการรุกก่อน สิ่งนั้นจึงเกิดขึ้นฟรี ๆ

หมากสองตัวรุกพร้อมกัน ขุนจึงต้องขยับ จะบังหรือจะกินก็ไม่ได้

เป็นยุทธวิธีเดียวที่มีคำตอบถูกกติกาเพียงชนิดเดียวเป๊ะ ๆ กินตัวรุกตัวหนึ่งก็ยังเหลืออีกตัว บังแนวหนึ่งก็ยังเปิดอีกแนว ด้วยเหตุนี้รุกซ้อนจึงสร้างการรุกจนที่ดูเป็นไปไม่ได้ ฝ่ายรับอาจมีวิธีหยุดการรุกแต่ละครั้งแยกกันตั้งห้าวิธี แต่ไม่มีสักวิธีที่หยุดได้ทั้งสองพร้อมกัน

บังคับตัวป้องกันให้ละจากงานที่มันกำลังทำอยู่

หมากตัวหนึ่งกำลังคุมช่องรุกจน แถวหลัง หรือหมากอีกตัว จงโจมตีสิ่งที่มันตีค่าสูงกว่า หรือกินสิ่งที่มันต้องกินคืนเสียเลย แล้วการคุ้มกันที่มันให้ก็จะหายไปพร้อมกับมัน การสละมักดูไร้เหตุผลจนกว่าคุณจะสังเกตว่าหมากที่กินคืนนั้นเลิกคุมอะไรไปแล้ว

ล่อหมากตัวหนึ่ง มักเป็นขุน ให้ไปอยู่บนช่องที่ตีถึง

เป็นการสละที่คู่แข่งจำต้องรับ เดินไม่ใช่เพื่อชนะหมาก แต่เพื่อวางหมากตัวหนึ่งไว้ในที่ที่ถึงตาย ทั้งขุนที่ถูกลากไปยังช่องส้อม และควีนที่ถูกดึงมาอยู่แนวเดียวกับเรือ หมากที่ให้ไปจะกลับคืนมาในอีกหนึ่งตาพร้อมดอกเบี้ย

ย้ายหมากของตัวเองออกจากทางของการโจมตีของตัวเอง

แนวหรือช่องนั้นถูกต้องแล้ว เพียงแต่มีพวกเดียวกันยืนขวางอยู่ การเปิดทางย้ายมันออกไปพร้อมจังหวะ มักด้วยการรุกหรือการกิน เพื่อไม่ให้คู่แข่งมีเวลาจัดขบวนใหม่ขณะที่ทางกำลังเปิด

ตัดแนวระหว่างตัวป้องกันกับสิ่งที่มันกำลังป้องกัน

วางหมากตัวหนึ่ง ซึ่งมักเป็นตัวที่สละ ลงไประหว่างเรือกับช่องที่มันเฝ้าอยู่พอดี ตัวป้องกันยังอยู่บนกระดาน ในทางทฤษฎียังป้องกันอยู่ และทำไม่ได้แล้ว เป็นแบบแผนที่พบน้อยและมองเห็นยากที่สุดแบบหนึ่ง เพราะหมากที่เข้าไปขวางมักดูเหมือนตาพลาดร้ายแรง

หมากตัวหนึ่งออกฤทธิ์ทะลุหมากอีกตัว ไปตามแนวที่มันจะเข้าครองในภายหลัง

เรือที่ป้องกันหมากของตัวเองทะลุหมากฝ่ายตรงข้าม หรือโจมตีทะลุมันไป ตอนนี้ยังไม่มีอะไรเกิดขึ้น สิ่งที่สำคัญคือจะเกิดอะไรเมื่อหมากที่คั่นกลางขยับหรือถูกกิน การมองเห็นการโจมตีทะลุมักเป็นสิ่งที่ทำให้การแลกซึ่ง “เสียหมาก” กลับไม่เสียหมากเลย

ตาที่แทรกกลาง ก่อนจะกินคืน ให้ทำสิ่งที่บังคับกว่านั้นเสียก่อน

มาจากคำเยอรมัน Zwischenzug และเป็นเหตุผลเดี่ยวที่พบบ่อยที่สุดว่าทำไมแนวที่คำนวณไว้จึงกลายเป็นผิด คุณคาดว่าจะมีการกินคืน แต่กลับมีการรุก หรือภัยคุกคามที่ใหญ่กว่า เข้ามาแทน และพอถึงตอนที่การกินคืนเกิดขึ้นจริง ตำแหน่งก็เปลี่ยนไปแล้ว จงมองหามันทุกครั้งที่ลำดับตาดูเหมือนถูกบังคับ

ตัวข้อบังคับที่ต้องเดินนั่นแหละคือปัญหา

ทุกตาที่ถูกกติกาล้วนทำให้ตำแหน่งแย่ลง และจะข้ามตาก็ไม่ได้ นี่เป็นแนวคิดของเกมท้ายเป็นหลัก เกมท้ายเบี้ยตัดสินกันด้วยสิ่งนี้ และเป็นเหตุผลที่ “การยันขุน” มีความหมาย ฝ่ายที่ต้องหลบก่อนคือฝ่ายที่ยกช่องให้ นี่แทบเป็นสถานการณ์เดียวในหมากรุกที่สิทธิ์ในการเดินกลายเป็นภาระ

ขุนที่ถูกเบี้ยของตัวเองปิดขังถูกรุกจนบนแถวแรก

เป็นการรุกจนที่พบบ่อยที่สุดในหมู่ผู้เล่นที่เข้าป้อมแล้วและปล่อยเบี้ยไว้เฉย ๆ มันแทบไม่โผล่มาเป็นการรุกจนบนกระดาน แต่โผล่มาเป็นภัยคุกคามที่ชนะหมาก เพราะทุกตาที่ตั้งรับต้องคุมแถวนั้นต่อไป ยุทธวิธีตระกูลการเบี่ยงเบนทั้งตระกูลมีอยู่ก็เพื่อรื้อการคุ้มกันนั้นออก

ม้าตัวหนึ่งรุกจนขุนที่ถูกหมากพวกเดียวกันขังไว้

เป็นบทจบของมรดกฟีลิดอร์ สละควีนที่ g8 เรือกินคืน ม้าที่ f7 รุกจนโดยขุนถูกพวกเดียวกันล้อมไว้แน่นหนา พบน้อยในเกมจริงแต่ก็ยังควรรู้ เพราะแบบแผนนี้แหละที่ทำให้คุณเหลือบไปมองมุมกระดานและนับช่องหนี

มีบางอย่างที่ไม่มีใครคุ้มกันเลยและหยิบไปได้

ไม่หรูหราเลย แต่ตัดสินเกมมากกว่าทุกอย่างที่เหลือในรายการนี้รวมกัน ความพ่ายแพ้ส่วนใหญ่ต่ำกว่า 1800 คือฝ่ายหนึ่งหยิบหมากฟรีที่อีกฝ่ายมองข้าม นิสัยที่แก้เรื่องนี้ได้คือการตรวจดูว่ามีอะไรลอยอยู่บ้าง ทั้งสองสี ก่อนทุกตาเดิน

หมากตัวหนึ่งไม่มีช่องปลอดภัยเหลือ และถูกไล่ล่าได้อย่างสบายใจ

มักเป็นบิชอปที่ไปกินเบี้ยซึ่งควรปล่อยไว้ หรือม้าที่ออกไปหาของ ยุทธวิธีนี้ไม่ใช่หมัดเดียว แต่เป็นการรัดคอ ค่อย ๆ ริบช่องไปทีละช่อง แล้วหมากตัวนั้นก็ล้มลงโดยไม่ต้องสละอะไรเลย

ตาที่ชนะไม่ใช่การรุก ไม่ใช่การกิน และไม่ใช่ภัยคุกคาม

นี่คือเหตุผลที่ผู้เล่นแกร่งหาการผสมผสานที่คนอื่นมองข้ามเจอ หลังจากลำดับตาที่ถูกบังคับ คำตอบกลับเป็นตาเดินเรียบ ๆ ที่ริบช่องหนีสุดท้ายไป และมันมองไม่เห็นสำหรับคนที่คำนวณแต่การรุกกับการกิน เมื่อตำแหน่งดูเหมือนชนะแล้วแต่ไม่มีตาบังคับใดได้ผล จงมองหาตาเงียบ

ยกหมากให้ไป เพื่อแลกกับสิ่งที่มีค่ามากกว่าหมาก

เวลา แนว ช่อง หรือที่ตั้งของขุนฝ่ายตรงข้าม การสละที่แท้จริงไม่ใช่การพนัน แต่เป็นการคำนวณที่มีจุดจบชัดเจน สิ่งที่แยกการสละที่ได้ผลออกจากที่ไม่ได้ผล เกือบทุกครั้งคือหมากฝ่ายรับกลับมาทันหรือไม่

เบี้ยที่ใกล้เลื่อนขั้นเปลี่ยนค่าของหมากทุกตัวที่เหลือ

เบี้ยบนแถวที่เจ็ดไม่ใช่เบี้ย มันคือควีนที่ต้องมีใครสักตัวคอยเฝ้า และตัวที่ว่านั้นก็ไม่เป็นอิสระอีกต่อไป ยุทธวิธีเกมท้ายส่วนใหญ่แท้จริงแล้วเป็นเรื่องของแรงตึงระหว่างการหยุดเบี้ยกับการไปทำอย่างอื่น